Thực hiện ý kiến chỉ đạo của UBND tỉnh Thanh Hóa tại Văn bản số 7355/UBND-VHXH ngày 24/4/2026 về việc thống nhất chủ trương nghiên cứu điều chỉnh khoanh định các khu vực bảo vệ Di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh Núi Am Các và Địa điểm chùa Am Các (phường Hải Lĩnh), nhằm bảo đảm phù hợp với hiện trạng quản lý, sử dụng đất, các quy hoạch có liên quan và yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, chiều 17/5, UBND phường Hải Lĩnh đã chủ trì, phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa cùng các cơ quan, đơn vị liên quan tổ chức khảo sát thực địa tại Tổ dân phố Phú Long.

Đoàn công tác tiến hành khảo sát phục vụ việc điều chỉnh khoanh định khu vực bảo vệ Di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh Núi Am Các và Địa điểm chùa Am Các.

Tham gia đoàn công tác có đồng chí Nguyễn Văn Hải, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Lịch sử và Bảo tồn Di sản Văn hóa Thanh Hóa; đồng chí Bùi Thị Tuyết, Trưởng phòng Di sản, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa; cùng các thành viên đơn vị tư vấn.

Đồng chí Nguyễn Văn Hải, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Lịch sử và Bảo tồn Di sản Văn hóa Thanh Hóa

Về phía phường Hải Lĩnh có đồng chí Mai Xuân Thắng, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường; đồng chí Lê Ngọc Thành, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Phó Chủ tịch HĐND phường; đồng chí Lê Bá Hải, Đảng ủy viên, Phó Chủ tịch UBND phường; cùng lãnh đạo, công chức chuyên môn các lĩnh vực Văn hóa - Xã hội, Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị; Văn phòng HĐND và UBND; Trung tâm Cung ứng dịch vụ công phường.

Đồng chí Mai Xuân Thắng (bên trái ảnh), Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường

Tham gia đoàn còn có đại diện Ban Quản lý rừng phòng hộ, Hạt Kiểm lâm khu vực Nghi Sơn; lực lượng Công an, Ban Chỉ huy Quân sự phường; Đại đức Thích Nguyên Đại, trụ trì chùa Am Các; cùng đại diện tổ dân phố Phú Long.

Đại đức Thích Nguyên Đại, trụ trì chùa Am Các

Tại buổi làm việc, đồng chí Nguyễn Duy Bình, Đảng ủy viên, Trưởng phòng Văn hóa – Xã hội phường đã báo cáo tóm tắt quá trình lập hồ sơ, cơ sở pháp lý và sự cần thiết điều chỉnh khoanh vùng bảo vệ di tích. Theo đó, Địa điểm chùa Am Các được xếp hạng di tích cấp tỉnh năm 2013 với quy mô gồm 2 khu vực: khu vực I có diện tích 7.911m², khu vực II là 12.618m². Đến năm 2018, di tích được điều chỉnh, mở rộng và xếp hạng là Di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh Núi Am Các và Địa điểm chùa Am Các, với diện tích khu vực I là 898.627,16m² và khu vực II là 2.098.039,44m².

Đồng chí Nguyễn Duy Bình, Đảng ủy viên, Trưởng phòng Văn hóa – Xã hội phường

Tuy nhiên, việc phân định giữa khu vực I và khu vực II hiện nay còn chưa thực sự phù hợp, bao gồm cả diện tích đất rừng sản xuất và rừng phòng hộ đã giao cho người dân quản lý, sử dụng, gây khó khăn trong công tác quản lý, bảo tồn cũng như thu hút đầu tư phát triển.

Trên cơ sở đó, UBND phường đề xuất rà soát, điều chỉnh hợp lý phạm vi khoanh vùng, tập trung bảo vệ nghiêm ngặt các khu vực có giá trị cốt lõi như: Chùa Trình, Chùa Hạ, Chùa Trung, Chùa Thượng, khu Tứ

Phủ, tháp chuông và các điểm di vật, cảnh quan đặc trưng; đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội gắn với khai thác, phát huy giá trị di tích.

Thảo luận tại buổi làm việc, các đại biểu thống nhất việc điều chỉnh phải tuân thủ Luật Di sản văn hóa năm 2024 và các quy định liên quan; rà soát đầy đủ hồ sơ khoa học; xác định rõ ranh giới, diện tích, tọa độ các khu vực bảo vệ; đánh giá toàn diện tác động đến yếu tố gốc cấu thành di tích, cảnh quan và đời sống người dân. Việc điều chỉnh phải bảo đảm giữ gìn tối đa giá trị lịch sử, văn hóa, cảnh quan của di tích, không làm ảnh hưởng đến tính toàn vẹn của di sản, đồng thời phù hợp với quy hoạch và định hướng phát triển của địa phương.

Các ý kiến cũng thống nhất nguyên tắc giữ nguyên tổng diện tích khoanh vùng, chỉ điều chỉnh hợp lý giữa khu vực bảo vệ I và khu vực bảo vệ II.

Phát biểu tại buổi làm việc, đồng chí Mai Xuân Thắng, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường Hải Lĩnh nhấn mạnh, việc điều chỉnh khoanh vùng bảo vệ Di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh Núi Am Các và Địa điểm chùa Am Các là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh hiện nay, nhằm bảo đảm hài hòa giữa công tác bảo tồn di tích với phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Đồng chí khẳng định, việc rà soát, điều chỉnh phải được thực hiện một cách khoa học, chặt chẽ, tuân thủ đúng quy định của pháp luật, đồng thời bám sát thực tiễn quản lý, sử dụng đất và đời sống của Nhân dân. 

Đồng chí đề nghị các phòng, ban chuyên môn của phường tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Trung tâm Nghiên cứu Lịch sử và Bảo tồn Di sản Văn hóa Thanh Hóa cùng các đơn vị tư vấn trong quá trình khảo sát, thu thập số liệu, hoàn thiện hồ sơ. Trong đó, cần đặc biệt chú trọng việc xác định rõ ranh giới, diện tích, tọa độ các khu vực bảo vệ; phân định hợp lý giữa khu vực bảo vệ I và khu vực bảo vệ II, bảo đảm giữ gìn tối đa các yếu tố gốc cấu thành di tích và cảnh quan tự nhiên.

Bên cạnh đó, UBND phường giao nhiệm vụ cụ thể cho các bộ phận liên quan tăng cường công tác tuyên truyền, vận động Nhân dân đồng thuận với chủ trương điều chỉnh; phối hợp với các lực lượng chức năng kiểm tra, quản lý chặt chẽ hiện trạng đất đai, tài nguyên rừng trong khu vực di tích; kịp thời phát hiện, xử lý các vi phạm (nếu có). Đồng chí cũng đề nghị đơn vị tư vấn tiếp thu đầy đủ các ý kiến tại buổi làm việc, sớm hoàn thiện phương án điều chỉnh trình cấp có thẩm quyền xem xét, phê duyệt.

Trong chương trình, đoàn công tác đã tiến hành khảo sát thực địa tại các điểm trọng tâm như Chùa Trình, Chùa Hạ, Chùa Trung, Chùa Thượng, khu Tứ Phủ, tháp chuông và các khu vực cảnh quan liên quan.

Kết luận buổi làm việc, đại diện Trung tâm Nghiên cứu Lịch sử và Bảo tồn Di sản Văn hóa Thanh Hóa đề nghị phường Hải Lĩnh tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành, đơn vị liên quan tổ chức khảo sát kỹ lưỡng, hoàn thiện hồ sơ điều chỉnh theo đúng quy định; trong đó làm rõ phương án phân định khu vực bảo vệ I, khu vực bảo vệ II và khu vực phát huy giá trị di tích.

Buổi khảo sát là cơ sở quan trọng để các cơ quan chuyên môn và địa phương thống nhất hướng triển khai trong thời gian tới, góp phần nâng cao hiệu quả công tác bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị Di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh Núi Am Các và Địa điểm chùa Am Các gắn với phát triển du lịch bền vững, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn phường Hải Lĩnh.